System kaucyjny w Polsce – rewolucja w gospodarce odpadami
W Polsce, z dniem 1 października 2023 roku, wchodzi w życie innowacyjny system kaucyjny, który ma zrewolucjonizować podejście do gospodarki odpadami oraz zwiększyć efektywność recyklingu. Jego głównym celem jest zmniejszenie ilości odpadów opakowaniowych trafiających na wysypiska oraz do środowiska. Mimo to, pojawiają się obawy, że nowy system nie przyniesie oczekiwanych rezultatów, a koszt odbioru odpadów dla mieszkańców może wzrosnąć.
Piotr Okurowski, prezes zarządu Kaucja.pl, zapewnia, że system kaucyjny ma swoje mocne fundamenty i jest odpowiedzią na potrzebę poprawy efektywności zbiórki surowców opakowaniowych. Z jego słów wynika, iż każdy operator systemu bude zmuszony do utworzenia przynajmniej jednego punktu zbiórki w każdej gminie, co ma ułatwić mieszkańcom oddawanie opakowań.
System kaucyjny ma znacząco podnieść poziom selektywnej zbiórki odpadów, dając dostęp do większej ilości surowców do recyklingu. Z danych wynika, że obecnie poziom osiągany przez systemy komunalne nie przekracza 50%, podczas gdy dobrze funkcjonujące systemy kaucyjne mogą osiągnąć soczyste 70-90%. Takie wskaźniki są zgodne z wymaganiami unijnej dyrektywy, która przewiduje, że do 2025 roku poziom selektywnej zbiórki wyniesie 77%, a w 2029 roku wzrośnie do 90%.
Dzięki nowemu systemowi, dodatkowe 30% surowców, które obecnie lądują w różnych, nielegalnych miejscach, ma zostać skutecznie zebrane i przekazane do recyklingu. Ekspert podkreśla, że system kaucyjny ma potencjał do znacznego zwiększenia poziomu recyklingu, co jest niezwykle ważne w kontekście zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska.
Wymogi i odpowiedzialność producentów
Wprowadzenie systemu kaucyjnego w Polsce opiera się na dyrektywie Parlamentu Europejskiego, która nakłada na państwa członkowskie obowiązek zapewnienia skutecznej selektywnej zbiórki. W ramach zasady rozszerzonej odpowiedzialności producenta, wprowadzający napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym będą zobowiązani do finansowania całego procesu zbiórki, transportu oraz obiegu opakowań. To oznacza, że producenci będą odpowiedzialni za pokrycie kosztów związanych z odbiorem i ewidencją kaucji.
Jednakże, Izba Branży Komunalnej ostrzega, że nowe regulacje mogą wprowadzić istotne zmiany w finansach samorządów oraz przedsiębiorstw komunalnych. Utrata surowców, które dotychczas mogły być sprzedawane do recyklerów, może prowadzić do wzrostu kosztów systemu nawet o 1-2 miliardy złotych rocznie, co w konsekwencji wpłynie na podwyżki opłat dla mieszkańców.
Praktyczne zmiany i dostępność punktów zbiórki
System kaucyjny obejmie trzy rodzaje opakowań: plastikowe butelki do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra oraz szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra. Oznakowane będą logotypem systemu kaucyjnego, co ułatwi identyfikację opakowań. Konsumenci będą zobowiązani do wniesienia kaucji przy zakupie napojów w sklepach, a ich odzyskanie będzie możliwe po zwrocie opakowania do punktu zbiórki.
W całej Polsce planowane jest utworzenie dziesiątek tysięcy punktów zbiórki, co w zasadzie eliminuje przeszkody związane z oddawaniem opakowań. Mimo dodatkowego wysiłku wymagającego od konsumentów, jak chociażby magazynowanie odpadów w domach do momentu ich zwrotu, proces odzyskiwania kaucji ma być prosty i efektywny.
Przyszłość systemu kaucyjnego
Z perspektywy długoterminowej, system kaucyjny ma na celu nie tylko zwiększenie efektywności recyklingu, ale także zmianę sposobu postrzegania opakowań. Jak zauważa Okurowski, opakowania nie powinny być traktowane wyłącznie jako odpady, ale jako cenny surowiec, który można ponownie wykorzystać. Operatorzy systemu mają zapewnić odbiór odpadów z punktów zbiórki, a następnie ich transport do zakładów przetwórczych, w celu ponownego wytwarzania materiałów, takich jak granulat, czy rPET – tworzywa pozyskiwanego z odzysku.
Wśród producentów jest już wielu, którzy korzystają z materiałów pochodzących z recyklingu, co dowodzi, że zmiana w podejściu do odpadów jest możliwa i korzystna zarówno dla środowiska, jak i dla gospodarki.
Z dniem 1 października 2023 roku system kaucyjny stanie się integralną częścią polskiej gospodarki odpadami. Choć z początku mogą pojawić się wątpliwości co do jego skuteczności, kluczem do sukcesu będzie efektywna współpraca wszystkich uczestników rynku, w tym producentów, samorządów oraz obywateli, którzy będą musieli zmienić swoje nawyki dotyczące zarządzania odpadami. To właśnie taka współpraca ma szansę przyczynić się do poprawy stanu środowiska, recyklingu i zrównoważonego rozwoju, a Polska może stać się wzorem do naśladowania w dziedzinie gospodarowania odpadami na poziomie europejskim.
Źródło: Agencja Informacyjna NEWSERIA
