Innowacyjny Ekosystem w Polsce: Wyzwania i Potencjał dla Deep Tech
W ostatnich latach polskie firmy zaczęły coraz chętniej sięgać po zaawansowane technologie, jednak inwestycje w automatyzację oraz robotyzację wciąż pozostają na zbyt niskim poziomie. Zjawisko to jest szczególnie zauważalne w kontekście start-upów oraz firm z sektora deep tech, które w Polsce stosunkowo rzadko otrzymują wsparcie potrzebne do skalowania swoich innowacyjnych rozwiązań. Wiele z tych przedsiębiorstw nie znajduje pierwszego klienta ani inwestora na krajowym rynku, co ogranicza ich zdolność do konkurowania na globalnej arenie. Powstaje zatem pytanie, jak można zbudować odpowiedni ekosystem sprzyjający innowacjom, który przyniesie korzyści wszystkim zainteresowanym stronom.
Wzrost Nakładów na Badania i Rozwój
Jak wskazuje raport Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), w 2023 roku nakłady na działalność badawczo-rozwojową (B+R) w Polsce osiągnęły kwotę 53,1 miliarda złotych, co stanowi wzrost o 18,8% w porównaniu do roku poprzedniego. Wskaźnik intensywności prac B+R, wyrażony jako stosunek GERD do PKB, wyniósł w tym okresie 1,56% – co wprawdzie stanowi wzrost w stosunku do 1,45% w 2022 roku, ale wciąż jest poniżej średniej unijnej wynoszącej 2,26%. Warto zauważyć, że sektor przedsiębiorstw odpowiedzialny był za 64,6% całkowitych nakładów, inwestując 34,3 miliarda złotych w innowacje. Jednakże główną barierą w rozwoju pozostaje brak możliwości dostatecznej współpracy między firmami a ośrodkami naukowymi, co skutkuje niskim odsetkiem wspólnych projektów badawczych.
Sceptycyzm wobec Innowacji w Polskim Biznesie
Z danych przedstawionych w raporcie „Monitoring innowacyjności polskich przedsiębiorstw 2023” przygotowanym przez Polską Agencję Rozwoju Przemysłu (PARP) wynika, że Wskaźnik Dojrzałości Innowacyjnej (WDI) polskich firm wynosi jedynie 34,6 punktów na 100 możliwych. Aż 44% przedsiębiorstw wyraża sceptycyzm wobec idei działalności innowacyjnej, mimo że 91,7% firm wdrażających nowatorskie rozwiązania dostrzega wymierne korzyści płynące z takich działań, w postaci rozwoju firm, poprawy jakości produktów oraz większej wydajności pracy. Z tego wynika, że stosowanie nowoczesnych technologii ma potencjał do znacznej poprawy konkurencyjności polskich przedsiębiorstw, jednak nadal brakuje skutecznych zachęt oraz bezpiecznych ścieżek finansowania innowacyjnych projektów.
Wyzwania dla Firm Deep Tech
Sławomir Olejnik, prezes Fundacji Polska Innowacyjna i CEO Deep Tech CEE PSA, zwraca uwagę na istotne problemy, z jakimi borykają się firmy deep techowe. Innowacje, bazujące na zaawansowanej technologii i pracach badawczo-rozwojowych, mają potencjał do niesienia znacznych rozwiązań w zakresie problemów przemysłowych, zdrowotnych czy środowiskowych. Kluczowym aspektem jest jednak gotowość dużych odbiorców do testowania nowych technologii oraz wdrażania ich w swoich procesach. Niestety, inwestorzy często obawiają się ryzyka związanego z nowymi technologiami, co składa się na rzadką dostępność funduszy dla innowacyjnych start-upów.
Praca z Nauką i Inżynierią dla Przewagi Konkurencyjnej
Firmy, które angażują się w współpracę z start-upami opartymi na zaawansowanej inżynierii oraz badaniach, mogą budować przewagę konkurencyjną na rynku, zwłaszcza w kontekście międzynarodowym. Współczesne firmy, które pragną wyprzedzić rywali, znajdując jednocześnie oszczędności, powinny zainwestować w badania i rozwój, aby przyspieszyć procesy produkcyjne oraz operacyjne. Jak podpowiada Olejnik, kluczem do sukcesu jest podejmowanie ryzyka związanego z nowymi technologiami, co może przynieść znaczne korzyści w skali długoterminowej.
Wsparcie ze Strony Unii Europejskiej
Unia Europejska postanowiła wspierać innowacje wysokiego ryzyka przez różnego rodzaju narzędzia kapitałowe. Europejska Rada Innowacji (EIC) dysponuje kwotą 10,1 miliarda euro w latach 2021-2027, z której część trafia do funduszu EIC Fund, ukierunkowanego na wsparcie najbardziej ryzykownych projektów technologicznych. Dodatkowo, inicjatywa European Tech Champions ma na celu zabezpieczenie kapitału na późniejszych etapach rozwoju projektów. Równolegle rozwijany jest program Deep Tech Talent Initiative, mający na celu wyszkolenie miliona specjalistów do 2025 roku, co ma wzmocnić kompetencje w obszarze technologii na całym kontynencie.
Potencjał Serwisowy i Wniosek dla Przemysłu
Europejskie firmy z sektora deep tech wyceniane są obecnie na około 700 miliardów euro. Jak wskazuje raport European Deep Tech Report z 2025 roku, w 2024 roku inwestycje w ten sektor wyniosły aż 15 miliardów euro. Polska, z mocnym zapleczem inżynieryjnym, ma szansę włączyć się w ten dynamicznie rozwijający się trend, o ile firmy zaczną intensywniej współpracować z naukowcami oraz testować nowe rozwiązania w swoich procesach. Sektory takie jak energetyka, zdrowie, obronność czy nowe materiały mogą odegrać kluczową rolę w przyciąganiu innowacyjnych technologii wysokiego ryzyka do Polski.
Podsumowanie i Wnioski
Podczas gdy Polska boryka się z problemami w obszarze innowacji i współpracy z nauką, każdego roku coraz jaśniej widać potencjał, jaki tkwi w polskich firmach i start-upach. Już wkrótce w Warszawie odbędzie się Deep Tech CEE Summit 2025. To wydarzenie stanie się platformą networkingową, gdzie przedstawiciele innowacyjnych firm z całego regionu zbiorą się, aby wymieniać doświadczenia oraz poszukiwać nowych możliwości współpracy. Kluczowe będzie, aby polskie przedsiębiorstwa aktywnie zaangażowały się w tworzenie ekosystemu sprzyjającego innowacjom oraz aby nadchodzące projekty badawczo-rozwojowe przynosiły długofalowe korzyści zarówno dla biznesu, jak i dla całej gospodarki krajowej.
Źródło: Agencja Informacyjna NEWSERIA
