Recykling szkła w Polsce: Wyzwania i możliwości
Recykling szkła jest jednym z kluczowych zagadnień związanych z ochroną środowiska, które w ostatnich latach zyskuje na znaczeniu. W Polsce, mimo że co roku zbierane jest około 750 tysięcy ton szkła, co stanowi jedynie nieco ponad połowę szklanych opakowań wprowadzonych na rynek, problem ten wciąż nie został ostatecznie rozwiązany. Na dodatek, aż 20 procent zebranego surowca przekłada się na zanieczyszczenia innymi materiałami, takimi jak ceramika czy porcelana, które niestety nie nadają się do recyklingu. Oznacza to, że Polska traci około 400 tysięcy ton szkła, które mogłoby być ponownie przetworzone i wykorzystane. Kluczową przyczyną tego stanu rzeczy jest nieodpowiednia segregacja odpadów oraz niska świadomość konsumentów. Zgodnie z regulacjami Unii Europejskiej, w bieżącym roku odsetek zebranego szkła powinien osiągnąć 70 procent.
Wzrastający poziom recyklingu w Polsce, tak jak w innych krajach Unii Europejskiej, jest efektem regulacji dotyczących gospodarki odpadami. Jakub Tyczkowski, prezes zarządu Rekopol Organizacji Odzysku Opakowań, podkreśla, że początki tego procesu datują się na 2002 rok, kiedy to poziomy recyklingu były bliskie kilkunastu procent. Obecnie, w świetle wymogów prawa, cel 70 procent jest zobowiązujący, lecz nie można zignorować faktu, że nadal aż 30 procent szkła ląduje na składowiskach, zamiast być przetwarzane w hutach.
Krytyczne spojrzenie na dane i wyniki zbiórki
Z danych przedstawionych przez przedsiębiorców wynika, że w 2023 roku w Polsce wprowadzono nieco ponad 1,3 miliona ton opakowań ze szkła. Równocześnie, według publikacji Głównego Urzędu Statystycznego, z rynku zebrano zaledwie 700 tysięcy ton stłuczki szklanej. Ważne jest zrozumienie, że samo zebranie surowca to nie wszystko; z uwagi na zanieczyszczenie zbieranego szkła, należy odjąć około 20 procent, co prowadzi do wniosku, że na recykling dostarczono realnie około 600 tysięcy ton. W obliczeniach, to zaledwie niecałe 50 procent w stosunku do liczby wprowadzonych na rynek opakowań szklanych. Sytuacja z 2023 roku, jak prognozuje Tyczkowski, może się powtórzyć, co budzi wiele obaw co do przyszłości recyklingu szkła.
Warto zwrócić uwagę na średnie wartości dla całej Unii Europejskiej, które wynoszą 70 procent, a w niektórych krajach nawet 90 procent. Dlaczego Polska wypada gorzej? Eksperci wskazują na problemy z segregacją odpadów w gospodarstwach domowych, co jest jednym z głównych powodów niskiej efektywności recyklingu w naszym kraju. Wiele osób nadal nie segreguje szkła prawidłowo, co wpływa na jakość zebranych surowców.
Kampanie edukacyjne i podnoszenie świadomości
Badania przeprowadzone przez Kantar Polska dla Rekopolu ukazują braki w wiedzy na temat właściwej segregacji szkła. Chociaż respondenci twierdzą, że potrafią to robić, w rzeczywistości wiele z nich popełnia błędy, np. nie wie, co zrobić z szklankami, lustrami czy potłuczonymi talerzami. Prawie połowa Polaków sądzi, że szklane opakowania muszą być czyste i umyte przed wyrzuceniem, natomiast 23 procent uważa, że segregowanie odpadów nie ma sensu, gdyż wszystkie z nich i tak trafiają do jednego pojemnika.
Aby podnieść poziom świadomości społeczeństwa, Rekopol rozpoczął kampanię edukacyjną „Szkło Must Go On!”, która ma na celu informowanie konsumentów, że szkło powinno trafiać do zielonych pojemników, a nie do frakcji zmieszanej. Istotne jest również zwrócenie uwagi, że ceramika, lustra oraz porcelana różnią się strukturą od szkła opakowaniowego, co powoduje, że nie mogą być poddane recyklingowi w taki sam sposób. Ich obecność w pojemnikach na szkło wprowadza poważne komplikacje technologiczne, wynikające z różnicy temperatur topnienia, co negatywnie wpływa na jakość przetwarzanego surowca.
Zrównoważona gospodarka i przyszłość szkła
Szkło jest surowcem o właściwościach permanentnych, co oznacza, że można je w zasadzie przetwarzać w nieskończoność. Stanowi ono doskonały przykład opakowań w kontekście gospodarki o obiegu zamkniętym, jednak kluczową kwestią jest umiejętność odpowiedniego zarządzania tym surowcem przez polskich konsumentów. Proces produkcji szkła zaczyna się od wykorzystania specjalnego piasku szklarskiego, sodu i kilku innych substancji chemicznych. W hutach szkła, materiał ten poddawany jest wysokotemperaturowemu topnieniu oraz formowaniu w słoiki czy butelki. Warto zaznaczyć, że każda tona przetworzonej stłuczki to oszczędność surowców, co przekłada się na mniejsze zużycie piasku, sody oraz innych materiałów. Ponadto, proces topnienia stłuczki w piecach hutniczych emitować ma znacznie mniej dwutlenku węgla, co jest korzystne dla środowiska.
Rekopol oblicza, że ponowne wykorzystanie szklanych butelek wiąże się z oszczędnością rzędu 1,1 kWh energii elektrycznej, co stanowi odpowiednik 22 godzin pracy przy komputerze czy 110 godzin ładowania smartfona. Dążyć powinniśmy więc do maksymalnego wykorzystywania stłuczki szklanej w produkcji opakowań. Oczywiście istnieją pewne technologiczne ograniczenia, gdyż w niektórych branżach jakościowe wymagania są wyższe, natomiast do produkcji butelek do wina czy piwa można stosować większe ilości stłuczki o gorszej jakości.
Jak wynika z informacji przekazywanych przez organizacje zajmujące się recyklingiem, każde szklane opakowanie zawiera od 40 do 70 procent materiału pochodzącego z recyklingu. Proces przetapiania szkła w temperaturach przekraczających 1000 stopni Celsjusza zapewnia jego higieniczność oraz bezpieczeństwo. Podsumowując, recykling szkła w Polsce stoi przed wieloma wyzwaniami, jednak z odpowiednią edukacją oraz poprawą segregacji odpadów możliwe jest zbudowanie efektywnego systemu, który przyczyni się do ochrony środowiska oraz zrównoważonego rozwoju naszej gospodarki.
Źródło: Agencja Informacyjna NEWSERIA
